Ριζικές αλλαγές που φέρνουν «ανάσα» για χιλιάδες δανειολήπτες με «κόκκινα» δάνεια προωθεί η κυβέρνηση, θέτοντας αυστηρά όρια στις απαιτήσεις τραπεζών, funds και servicers. Το νέο πλαίσιο στοχεύει στον περιορισμό των υπέρογκων τόκων, την επιτάχυνση των ρυθμίσεων και την προστασία των οφειλετών από καταχρηστικές πρακτικές.
Οι σημαντικότεροι άξονες της κυβερνητικής παρέμβασης διαμορφώνονται ως εξής:
1. Αυτόματο Ανώτατο Όριο (Πλαφόν) στις Οφειλές
- Τέλος στις ανεξέλεγκτες χρεώσεις: Η συνολική απαίτηση των πιστωτών (μαζί με τόκους υπερημερίας, κεφαλαιοποιήσεις κ.λπ.) δεν θα μπορεί πλέον να υπερβαίνει το τριπλάσιο (300%) του αρχικά ληφθέντος κεφαλαίου του δανείου.
- Ειδική μέριμνα για αγρότες: Για τις παλαιές οφειλές των αγροτών, το συνολικό ύψος της απαίτησης περιορίζεται αυστηρά στο διπλάσιο (200%) του αρχικού κεφαλαίου.
- Υποχρεωτικός επανυπολογισμός: Οι τράπεζες και οι servicers υποχρεούνται να προχωρήσουν σε μαζικό επανυπολογισμό των υφιστάμενων οφειλών εντός 6 μηνών, αυτοδίκαια και χωρίς να χρειαστεί κάποια ενέργεια ή αίτηση από την πλευρά του δανειολήπτη.
- Προστασία παλαιών δανείων: Για δάνεια προ του 1990 (όπου συχνά λείπουν στοιχεία), η οφειλή δεν μπορεί να ξεπερνά το 150% της τελευταίας ρύθμισης που είχε γίνει πριν από το έτος αυτό.
2. Άμεση Επίπτωση στους Πλειστηριασμούς
- «Φρένο» σε διογκωμένα χρέη: Κάθε διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης (κατάσχεση ή πλειστηριασμός) παγώνει ή αναπροσαρμόζεται, καθώς πλέον μπορεί να συνεχιστεί αποκλειστικά και μόνο για το ποσό που προκύπτει μετά τον νέο επανυπολογισμό.
- Επιστροφή τιμήματος: Ακόμη και αν προχωρήσει ένας πλειστηριασμός, περιορίζονται οι απώλειες του οφειλέτη, καθώς το υπόλοιπο του τιμήματος που υπερκαλύπτει τη μειωμένη (βάσει πλαφόν) οφειλή θα αποδίδεται στον ίδιο.
3. Δεσμευτικοί Κανόνες και Πίεση για Διμερείς Ρυθμίσεις
- Σφιχτά χρονοδιαγράμματα: Εισάγεται δεσμευτικός χρόνος για τις διαπραγματεύσεις. Οι servicers οφείλουν να απαντούν τεκμηριωμένα σε αίτημα ρύθμισης εντός 3 μηνών, ενώ η διαδικασία πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο εντός 6 μηνών.
- Ποινές για καθυστερήσεις: Εάν ο πιστωτής ξεπεράσει την τρίμηνη προθεσμία απάντησης, αναστέλλονται αυτόματα ο εκτοκισμός και η κεφαλαιοποίηση των τόκων μέχρι να απαντήσει, ενώ ενημερώνεται η Τράπεζα της Ελλάδος για την παράβαση.
- Πλαφόν στην προκαταβολή: Η προκαταβολή που αξιώνουν οι servicers για την υπογραφή μιας διμερούς ρύθμισης περιορίζεται στο 15% της οφειλής (από πρακτικές που άγγιζαν έως και το 50%), με δυνατότητα για ακόμη χαμηλότερο ποσοστό βάσει κοινωνικών κριτηρίων ή θεμάτων υγείας.
4. Απόλυτη Προστασία του Συνεπούς Οφειλέτη
- Ακυρότητα μέτρων: Απαγορεύεται ρητά η καταγγελία σύμβασης ή η διενέργεια πλειστηριασμού για όσο διάστημα ο δανειολήπτης τηρεί ενεργή τη ρύθμισή του.
- Βαριές καμπάνες: Σε περίπτωση που servicer παραβιάσει τη ρύθμιση και στραφεί κατά του δανειολήπτη, οι πράξεις του είναι άκυρες, του επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο έως 500.000 ευρώ, ενώ ο οφειλέτης πιστώνεται το ποσό 5 μηνιαίων δόσεων με ισόχρονη παράταση της ρύθμισης.
- Υποχρέωση πρότασης πριν τον πλειστηριασμό: Τρεις μήνες πριν από οποιονδήποτε προγραμματισμένο πλειστηριασμό, ο πιστωτής είναι υποχρεωμένος να έχει καταθέσει στον οφειλέτη μια πραγματική, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης.
5. Δικαίωμα στην Πλήρη Ενημέρωση
- Δωρεάν αναλυτική εικόνα: Κάθε δανειολήπτης αποκτά το δικαίωμα να ζητήσει και να λάβει εντός 45 ημερών, χωρίς καμία επιβάρυνση, το πλήρες ιστορικό της οφειλής του (συμβάσεις, πληρωμές, αναλυτικό υπολογισμό επιτοκίων και χρεώσεων). Αν ο servicer καθυστερήσει να παραδώσει τα στοιχεία, ο εκτοκισμός του δανείου παγώνει αυτόματα.
Τα νέα μέτρα για τις εταιρείες διαχείρισης, που περιλαμβάνουν επίσης την υποχρεωτική ετήσια δημοσιοποίηση των οικονομικών τους στοιχείων και των στρατηγικών τους σχεδίων, αναμένεται να τεθούν σε πλήρη εφαρμογή στις αρχές του 2027.
