Μια από τις πιο καθοριστικές νομοθετικές παρεμβάσεις των τελευταίων δεκαετιών υλοποιεί το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Ο νέος «Κώδικας Ιδιοκτησίας» έρχεται να αναθεωρήσει συνολικά τους κανόνες που διέπουν την οριζόντια και κάθετη ιδιοκτησία στη χώρα μας, αντικαθιστώντας ένα νομικό πλαίσιο που παραμένει ουσιαστικά ίδιο από το 1929. Στόχος της μεταρρύθμισης είναι η απλοποίηση των διαδικασιών, η διευκόλυνση των μεταβιβάσεων και η αποτελεσματική επίλυση των εκκρεμοτήτων μεταξύ των συνιδιοκτητών.
Η ειδική Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή αναμένεται να παραδώσει το έργο της το φθινόπωρο του 2026, ώστε ο νέος Κώδικας να οδηγηθεί προς ψήφιση στη Βουλή μέχρι τα τέλη του ίδιου έτους.
1. Απλούστευση στη λήψη αποφάσεων στις πολυκατοικίες
Μέχρι σήμερα, η διαφωνία ενός και μόνο συνιδιοκτήτη μπορούσε να σταματήσει την υλοποίηση απαραίτητων έργων. Με το νέο πλαίσιο, για ζητήματα που αφορούν επισκευές, συντήρηση, ενεργειακή αναβάθμιση ή εγκατάσταση υποδομών (όπως ασανσέρ ΑμεΑ), το ποσοστό λήψης αποφάσεων μειώνεται. Αντί για την απόλυτη ομοφωνία (100%), θα απαιτείται πλέον η θετική γνώμη του 51% των συμμετεχόντων στη γενική συνέλευση.
2. Θεσμοθέτηση αποθεματικού, ασφάλισης και διαχείρισης κοινοχρήστων
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης εισάγει νέους κανόνες για την οικονομική λειτουργία των κτιρίων. Πλέον προβλέπεται υποχρεωτικά η δημιουργία αποθεματικού, καθώς και η ασφάλιση της πολυκατοικίας. Παράλληλα, αυξάνονται οι αρμοδιότητες και οι υποχρεώσεις των διαχειριστών, ενώ θεσπίζεται ειδική διαδικασία για την ταχεία είσπραξη των οφειλόμενων κοινοχρήστων, ακόμη και με την έκδοση διαταγής πληρωμής.
3. Πλαίσιο για τη βραχυχρόνια μίσθωση (Airbnb)
Καθώς οι ισχύοντες κανονισμοί γράφτηκαν σε μια εποχή που δεν υπήρχε η συγκεκριμένη αγορά, ο νέος Κώδικας περιλαμβάνει ειδικές ρυθμίσεις για τις συμβάσεις βραχυχρόνιας μίσθωσης. Σκοπός είναι να επιλύονται με σαφήνεια οι διαφωνίες εντός της πολυκατοικίας σε περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται μη ορθή χρήση του ακινήτου ή των κοινόχρηστων χώρων.
4. Δικαίωμα για διαχωρισμό διαμερισμάτων και αξιοποίηση του «αέρα»
Για πρώτη φορά, δίνεται νομικά η δυνατότητα κατάτμησης ή ένωσης διαμερισμάτων. Ένας ιδιοκτήτης θα μπορεί, για παράδειγμα, να διαχωρίσει ένα μεγάλο διαμέρισμα ώστε να ιδιοκατοικεί στο ένα τμήμα και να εκμισθώνει το υπόλοιπο. Επιπλέον, απλοποιούνται οι διαδικασίες για το δικαίωμα υψούν («αέρας»). Η καθ’ ύψος επέκταση μιας οικοδομής δεν θα απαιτεί πλέον την υπογραφή του συνόλου των συνιδιοκτητών, γεγονός που σταματούσε τα έργα αν κάποιος είχε αποβιώσει, μεταναστεύσει ή διαφωνούσε.
5. Ψηφιακά εργαλεία AI και επιτάχυνση των δικαστικών αποφάσεων
Η νέα νομοθεσία ενσωματώνει τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης για την πλήρη διασύνδεση με το Εθνικό Κτηματολόγιο. Μικρές πολεοδομικές αποκλίσεις λίγων εκατοστών στα τετραγωνικά (π.χ. λόγω μετατόπισης μεσοτοιχίας), οι οποίες μέχρι σήμερα μπλόκαραν τη σύνταξη συμβολαίων, θα ελέγχονται και θα επιλύονται ψηφιακά. Τέλος, εισάγονται ρυθμίσεις για την ταχεία έκδοση δικαστικών αποφάσεων που αφορούν τη διανομή ακινήτων (π.χ. μεταξύ κληρονόμων), μειώνοντας τον χρόνο αναμονής που σήμερα μπορεί να αγγίξει και τη δεκαετία.
