Tο economico, σε συνεργασία με την εταιρεία Συμβούλων για χρηματοοικονομικές υποθέσεις ProVisions, παρουσιάζει και εξηγεί τις ρυθμίσεις της εβδομάδας που αναφέρονται σε επενδυτικά και χρηματοδοτικά, εταιρικά και εργασιακά ζητήματα. Σήμερα παρουσιάζονται: α) Κληρονομιά χωρίς διαθήκη :Κατανομή με βάση συγκεκριμένες τάξεις συγγενών β) Κατασκευάζω – Νοικιάζω γ) Πότε οι τραπεζικές πιστώσεις φορολογούνται ως προσαύξηση περιουσίας.
Κληρονομιά χωρίς διαθήκη – Πως γίνεται η κατανομή
Η εξ αδιαθέτου κληρονομική διαδοχή είναι ένα από τα πιο συχνά ζητήματα που προκύπτουν μετά τον θάνατο ενός προσώπου, ιδίως όταν δεν έχει συνταχθεί διαθήκη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η περιουσία του αποβιώσαντος μοιράζεται σύμφωνα με συγκεκριμένους κανόνες που προβλέπει ο νόμος, οι οποίοι συχνά δημιουργούν απορίες ή παρεξηγήσεις στις οικογένειες.
Η Ελένη Κοντογεώργου, πρόεδρος του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Εφετείων Αθηνών-Πειραιώς-Αιγαίου και Δωδεκανήσου και μέλος της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής Κληρονομικού Δικαίου, εξηγεί πώς εφαρμόζεται στην πράξη η κληρονομική διαδοχή χωρίς διαθήκη και ποια δικαιώματα έχουν οι συγγενείς, από τον σύζυγο και τα παιδιά έως πιο μακρινούς συγγενείς ή, σε έσχατη περίπτωση, το Δημόσιο.
Πρώτη τάξη κληρονόμων
Στην πρώτη τάξη ανήκουν ο επιζών σύζυγος και τα παιδιά του θανόντος.
Όταν υπάρχουν και τα δύο, ο σύζυγος κληρονομεί το 1/4 της περιουσίας, ενώ τα παιδιά μοιράζονται ισόποσα τα υπόλοιπα 3/4. Με την προωθούμενη αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου, προβλέπεται ότι όταν υπάρχει ένα παιδί, ο σύζυγος θα λαμβάνει το 1/3 και το παιδί τα 2/3.
Αν κάποιο παιδί έχει αποβιώσει ή έχει αποποιηθεί την κληρονομιά, το μερίδιό του μεταβιβάζεται στα δικά του παιδιά· αν δεν υπάρχουν, προστίθεται στα μερίδια των αδελφών του.
Δεύτερη τάξη
Εδώ περιλαμβάνονται οι γονείς, τα αδέλφια του θανόντος και οι απόγονοι των αδελφών.
Εφόσον δεν υπάρχουν παιδιά, ο σύζυγος κληρονομεί το 1/2 της περιουσίας και το υπόλοιπο 1/2 μοιράζεται ισότιμα στους συγγενείς της δεύτερης τάξης.
Τρίτη τάξη
Στην τρίτη τάξη εντάσσονται οι παππούδες και οι γιαγιάδες, καθώς και οι απόγονοί τους.
Όταν δεν υπάρχουν συγγενείς προηγούμενων τάξεων, ο σύζυγος λαμβάνει και εδώ το 1/2 της περιουσίας και το υπόλοιπο κατανέμεται στους συγγενείς αυτής της κατηγορίας.
Τέταρτη τάξη
Αφορά τους προπαππούδες και τις προγιαγιάδες του αποβιώσαντος.
Πέμπτη τάξη
Αν δεν υπάρχουν συγγενείς καμίας από τις προηγούμενες τάξεις, ολόκληρη η περιουσία περιέρχεται στον επιζώντα σύζυγο, ο οποίος καθίσταται ο μοναδικός εξ αδιαθέτου κληρονόμος.
Ο επιζών σύζυγος έχει, ανεξαρτήτως τάξης, το δικαίωμα να λάβει ως εξαίρετα αντικείμενα τα έπιπλα, τα σκεύη, τα ρούχα και όσα προορίζονται για κοινή χρήση. Τα ίδια δικαιώματα αναγνωρίζονται και στον επιζώντα συμβίο, εφόσον υπήρχε σύμφωνο συμβίωσης τουλάχιστον τρία χρόνια πριν από τον θάνατο και δεν είχε ασκηθεί αγωγή διαζυγίου.
Έκτη τάξη
Σε περίπτωση που δεν υπάρχει κανένας συγγενής από τις προηγούμενες τάξεις, την κληρονομιά αναλαμβάνει το Δημόσιο, το οποίο την αποδέχεται πάντοτε με το ευεργέτημα της απογραφής.
Κατασκευάζω – Νοικιάζω
Σε ένα τοπίο όπου η στέγη μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε προνόμιο και όχι σε δεδομένο, με τα ενοίκια να βρίσκονται σε δυσθεώρητα επίπεδα, η πολιτεία επιχειρεί να απαντήσει με ένα νέο σχήμα παρέμβασης: το πρόγραμμα «Κατασκευάζω – Νοικιάζω».
Η λογική του κινείται αυστηρά μέσα στους κανόνες της αγοράς. Αντί τα νέα ακίνητα να διοχετεύονται προς πώληση, προβλέπεται η ανέγερση κατοικιών που θα παραμένουν αποκλειστικά στην αγορά της μακροχρόνιας μίσθωσης. Στόχος είναι η ενίσχυση της προσφοράς ενοικιαζόμενων σπιτιών και η σταδιακή εκτόνωση των πιέσεων, όχι άμεσα αλλά σε βάθος χρόνου.
Δικαιούχοι του προγράμματος δεν είναι τα φυσικά πρόσωπα, αλλά οι επαγγελματίες της αγοράς: κατασκευαστικές εταιρείες, εταιρείες real estate και επενδυτικά σχήματα. Αυτοί αναλαμβάνουν την ανάπτυξη κατοικιών που δεσμεύονται να παραμείνουν στο χαρτοφυλάκιό τους και στην αγορά ενοικίων για τουλάχιστον μία δεκαετία. Σε αντάλλαγμα, το κράτος προσφέρει φορολογικές ελαφρύνσεις, με βασικό κίνητρο την έκπτωση των εσόδων από μισθώματα από τη φορολογία των νομικών προσώπων.
Το μήνυμα της κυβέρνησης είναι ξεκάθαρο: αναλάβετε την κατασκευή, διατηρήστε τα ακίνητα, εκμισθώστε τα – και το φορολογικό βάρος θα μειωθεί.
Το μοντέλο αυτό, γνωστό διεθνώς ως Build to Rent, παρουσιάζεται ως μια δομική, μακροπρόθεσμη απάντηση στο στεγαστικό πρόβλημα. Όχι με άμεσες μειώσεις ενοικίων, αλλά με τη λογική ότι περισσότερα διαθέσιμα σπίτια στο μέλλον μπορούν να εξισορροπήσουν την αγορά.
Η βασική ένσταση, ωστόσο, παραμένει: το «Κατασκευάζω – Νοικιάζω» δεν προσφέρει ανακούφιση στο παρόν. Ευνοεί πρωτίστως τους επενδυτές και μόνο υπό την προϋπόθεση μεγάλης κλίμακας εφαρμογής και σαφών όρων μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστικό όφελος για τους ενοικιαστές.
Ενώ το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» δεν αφορά νέα κτίρια ούτε μεγάλους επιχειρηματικούς παίκτες. Στοχεύει σε μικρούς ιδιοκτήτες με παλαιά, κενά ή υποβαθμισμένα ακίνητα, προσφέροντάς τους επιδότηση ανακαίνισης με αντάλλαγμα τη διάθεσή τους για μακροχρόνια μίσθωση.
Με απλά λόγια:
– το «Κατασκευάζω – Νοικιάζω» προσθέτει καινούργια σπίτια μέσω εταιρειών
– το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» επιχειρεί να επαναφέρει παλιά σπίτια στην αγορά μέσω ιδιωτών
Στο πρώτο, το κράτος βασίζεται στη μεγάλη κλίμακα και στα φορολογικά κίνητρα.
Στο δεύτερο, επενδύει στην επιδότηση και στην ιδέα ότι ένα «κλειστό» ακίνητο μπορεί να αποκτήσει ξανά αξία και εισόδημα.
Παρά τα εργαλεία και τις εξαγγελίες, οι τιμές των ενοικίων παραμένουν υψηλές. Ο καθοριστικός παράγοντας είναι ο χρόνος και το μέγεθος της παρέμβασης. Το «Κατασκευάζω – Νοικιάζω» αποδίδει κατοικίες σε βάθος ετών, τη στιγμή που η πίεση της ζήτησης είναι άμεση. Ταυτόχρονα, απουσιάζει –τουλάχιστον προς το παρόν– ένα αυστηρό πλαίσιο ελέγχου των μισθωμάτων.
Την κατάσταση επιβαρύνουν η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, η συγκέντρωση ακινήτων από επενδυτικά funds και η χαμηλή οικοδομική δραστηριότητα της προηγούμενης δεκαετίας. Έτσι, τα προγράμματα λειτουργούν περισσότερο ως μελλοντικοί μηχανισμοί εξισορρόπησης και λιγότερο ως άμεσο ανάχωμα στην παρούσα κατάσταση.
Πότε οι τραπεζικές πιστώσεις φορολογούνται ως προσαύξηση περιουσίας
Το ΣτΕ επιβεβαιώνει ότι τραπεζικές καταθέσεις χωρίς αντίστοιχη χρέωση άλλου λογαριασμού θεωρούνται πρωτογενείς και φορολογούνται ως προσαύξηση περιουσίας, εφόσον δεν τεκμηριώνεται η προέλευσή τους
Ως πρωτογενείς καταθέσεις, οι οποίες δύνανται να θεωρηθούν προσαύξηση περιουσίας και να υπαχθούν σε φορολόγηση, αντιμετωπίζονται οι πιστώσεις τραπεζικών λογαριασμών που δεν συνοδεύονται από αντίστοιχη χρέωση σε άλλον λογαριασμό, σύμφωνα με πρόσφατη απόφαση του Συμβούλιο της Επικρατείας.
Η υπόθεση προέκυψε στο πλαίσιο φορολογικού ελέγχου της περιουσιακής κατάστασης αποβιώσαντος, κατά τον οποίο εντοπίστηκαν εμβάσματα προς λογαριασμούς τρίτων, χωρίς να υπάρχουν έγγραφα ή άλλα στοιχεία που να αποδεικνύουν την προέλευση των ποσών. Υπό αυτές τις συνθήκες, η φορολογική αρχή χαρακτήρισε τα εν λόγω ποσά ως φορολογητέο εισόδημα, λόγω προσαύξησης περιουσίας.
Οι κληρονόμοι του αποβιώσαντος κατέθεσαν αίτηση αναίρεσης, υποστηρίζοντας ότι οι καταλογισθείσες προσαυξήσεις δεν συνιστούσαν πραγματική νέα αύξηση περιουσίας, καθώς τα ποσά προέρχονταν από μετακινήσεις χρημάτων μεταξύ λογαριασμών του ίδιου προσώπου. Επιπλέον, υποστήριξαν ότι η φορολογική αρχή δεν προσδιόρισε επαρκώς τον χρόνο της προσαύξησης ούτε προχώρησε σε ουσιαστικό έλεγχο της προέλευσης των επίμαχων καταθέσεων.
Το Διοικητικό Εφετείο, κατόπιν επανεξέτασης των τραπεζικών κινήσεων, έκρινε ότι μόνο μέρος των εμβασμάτων μπορούσε να χαρακτηριστεί ως πρωτογενείς καταθέσεις και, κατά συνέπεια, μόνο αυτό το τμήμα μπορούσε να θεωρηθεί προσαύξηση περιουσίας. Αντιθέτως, οι δευτερογενείς μεταφορές, δηλαδή τα ποσά που προέρχονταν από άλλους λογαριασμούς του ίδιου προσώπου, δεν συνιστούσαν νέα περιουσιακή αύξηση.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την απόφαση ΣτΕ 1458/2025, απέρριψε την αίτηση αναίρεσης, κρίνοντας ότι η φορολογική αρχή ενήργησε σύννομα και προέβη στους αναγκαίους ελεγκτικούς χειρισμούς. Παράλληλα, επιβεβαίωσε ότι οι καταθέσεις που πιστώνονται σε λογαριασμούς χωρίς ταυτόχρονη χρέωση άλλου λογαριασμού θεωρούνται πρωτογενείς και μπορούν να φορολογηθούν ως προσαύξηση περιουσίας.
Άρθρο της ProVisions @ economico.gr – 08 Φεβρουαρίου 2026
